|
Reconstructie
van de christusfiguurtjes
zoals ze door de heilige Teresa
gesneden werden uit aardappelen.
( Binnenkort via internet te bestellen bij het IBW.)
|
|
De heilige Teresa
van Avila was een van de eerste die vrijwel dagelijks aardappelen at.
Zoals ze zelf schreef op bevel van haar biechtvader, de beroemde Báñez:
“Wij zijn geen engelen, maar hebben een lichaam en dus zijn culinaire
genoegens best toelaatbaar”.
Teresa ging graag en veel om met mannen en ook haar relatie tot God was
van een intieme, haast fysieke aard, zoals haar teksten getuigen. Zij
had meer dan eens de ervaring van transverberatie. “Een vlammende
pijl doorboorde mijn hart en dit ging met zo’n wellust gepaard dat
ik wilde dat het nooit meer ophield. Als Hij de pijl terugtrok was het
of mijn ingewanden werden meegetrokken”. De andere zusters moesten
haar dan zelfs in bedwang proberen te houden. Op de derde trap, die zij
‘de slaap of de vereniging der vermogens’ noemt laat God overvloedig
de stroom van zijn genade vloeien. De vierde wijze van bevloeiing is de
beste en verhevenste; algehele vereniging en verrukking. Teresa verkeert
dan in een roes.Maar, in haar brieven en boeken benadrukt ze ook voortdurend
het belang van goede voeding.
Don Juan de Palafox y Mendoza bisschop van Osma onthult in zijn brieven
dat haar therapie allereerst van culinaire aard was. Melanchonieke zusters
werden door Teresa op staande voet naar de tafel gesleept om karbonaden
te veroberen. ‘ Gaet, gaet, ende eet om de liefde Gods, ende door
ghehoorsaemheyt eene Carboneye’ zo gebood ze, aldus een uit 1700
daterende Gentse vertaling van de bisschoppelijke tekst.
|
Uit
het schilderij La santa Teresa en la cocina uit 1676 van de Spaanse hofschilder
Francisco Rizi zien we hoe Teresa bakt in een lange steelpan.
Een heilige die zich met baken en braden inlaat is als thema in de religieuze
kunst hoogst ongewoon (veel vaker zien we hoe de heilige zelf geroosterd
wordt). Teresa moet dus een reputatie als keukenprinses hebben opgebouwd.
Vermoedelijk al voor 1573 werden er in het klooster Los Remedios te Sevilla
op haar instignatie al aardappelen gekweekt, deels voor de kloosterlingen,
deels voor de zieken in het Hospital de la Sangre.
Drie jaar later werd Teresa in gedwongen isolement geplaatst in Toledo.
Daar had zij ruim de tijd om haar talenten op de aardappel bot te vieren.
De aardappel zo blijkt steeds weer uit haar teksten was een symbool van
nederigheid en onderworpenheid aan de Heer. Daarom mocht hij op bijzonder
heiligen dagen een bijzondere behandeling ondergaan. Er was immers de transsubstantiatieleer
die stelde:”Dit is mijn lichaam, dit is mijn bloed”.
Daarom sneed zij kleine Christusjes uit haar aardappels. Een ootmoediger
vorm van eenwording is haast ondenkbaar, en tegelijk smaakte ze, in hete
olie gebakken, opperbest zoals veel van haar tijdgenoten beamen.. |
|
De
legende gaat dat haar Christusfiguurtjes weleens uiteenvielen, en dat
zo
de friet geboren is.
|
| Door
een zorgvuldige bestudering van haar teksten, ontleend aan de vertaling
van Prof. Dr. Titus Brandsma, O.Carm, en Dr. Athanasius van Rijswijck, O.Carm.
en de vele afbeeldingen, met name de verbeeldingen van haar Christus-visioen,
waarin zij Christus niet onder een bepaalde gedaante waarneemt, maar zonder
woorden of enig ander teken en een reeks fysiche proeven met in diverse
vormen gesneden Christusfiguurtjes uit een rijk gesorteerd skala aan aardappellen,
waarbij de EBAS gecontroleerd gekweekt op percelen van het voormalig Nuenes
Broek de juiste constitutie bleek te hebben, werd duidelijk dat de oorspronkelijke
vorm waarin de heilige Teresa Christusjes sneed in ieder geval sterke overeenkomst
vertoont moet hebben met bijgaand figuurtje. |
